Đạo Đức Kinh tinh hoa minh triết

DẠY VÀ HỌC. Đạo Đức Kinh là kho báu trí tuệ của bậc hiền triết Tác phẩm được gọi tên Đạo Đức Kinh và được chia làm 81 chương là theo thói quen ước lệ xưa nay. Bản văn Mã Vương Đôi hoàn toàn không đề tên tựa sách hay phân làm chương hồi. Tư tưởng Đạo Đức Kimh đơn giản nhưng cực kỳ sâu sắc, vi diệu. Rene Beritrand nhận xét “Ông chỉ viết có một quyển rất vắn tắt: ĐẠO ĐỨC KINH. Vài dòng chữ hợp thành quyển sách ấy chứa đựng tất cả sự khôn ngoan trên quả đất này” . Lời bình của E.V. Zenker: “Lão Tử đâu phải chỉ sống cho nước Trung Hoa và thời đại của ông mà thôi; ông là một trong những bậc Thầy thuần tuý nhất và sâu sắc nhất của nhân loại ”.

Sử ký Tư Mã Thiên, truyện Lão Tử (Phan Ngọc dịch, Nhà Xuất bản Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh năm 2003, trang 325-327) viết:  “Lão Tử người làng Khúc Nhân , Hưng Lệ, huyện Khổ, nước Sở, họ Lý , tên Nhĩ , tên tự là Bá Dương, tên thuỵ là Đam. Ông làm quan sử giữ nhà chứa sách của nhà Chu. Khổng Tử đến Chu muốn hỏi Lão Tử về lễ. Lão Tử nói:

Những người ông nói đều tan xương nát thịt cả rồi, CHỈ CÒN LỜI CỦA HỌ THÔI. Vả lại, người quân tử gặp thời thì xe ngựa nghênh ngang, không gặp thời thì như cỏ bong xoay chuyển. Tôi nghe nói: Người buôn giỏi thì biết giấu của báu, khiến người ta thấy dường như không có hàng, người quân tử có đức tốt thì diện mạo dường như ngu si. Ông nên bỏ cái khí kiêu ngạo cùng cái lòng ham muốn nhiều, cái vẻ hăm hở cùng cái chí tham lam đi. Những cái ấy đều không có ích gì cho ông. Tôi chỉ bảo ông có thế thôi.

Không Tử đi ra, bảo học trò:

– Con chim, ta biết nó bay; con cá, ta biết nó lội; con thú, ta biết nó chay. Đối với loài chạy thì ta có thể dùng lưới để săn; đối với loài lội thì ta có thể dùng câu để bắt; đối với loài bay thì ta có thể dùng tên để bắn; đến như con rồng cưỡi mây cưỡi gió lên trời, ta không sao biết được. Hôm nay gặp Lão Tử, ông ta có lẽ là con rồng chăng ?

Lão Tử trau giồi đạo đức, học thuyết của ông cốt ở chỗ giấu mình, kín tiếng. Ông ở nhà Chu  đã lâu, thấy nhà Chu suy bèn bỏ đi. Đến cửa quan , quan coi cửa là Doãn Hỷ nói:

–    Ông sắp đi ẩn rồi, hãy gắng vì ta mà làm sách.

Rồi Lão Tử bèn làm sách, gồm hai thiên thượng hạ nói về ý nghĩa của đạo và đức hơn năm  nghìn chữ . Đoạn ra đi không ai biết chết như thế nào.”

Theo học giả Nguyễn Hiến Lê viết năm 1978 ( sách Khổng Tử,  Nhà Xuất bản Văn hoá 1991, trang 40-41) thì Tư Mã Thiên có lẽ là người đầu tiên viết về tiểu sử các triết gia thời Tiên Tần. Tư Mã Thiên sống ở thế kỷ thứ II trước Công Nguyên là người sinh sau Khổng Tử khoảng trên 400 năm khi mà đạo Khổng được vua Hán Vũ Đế coi là chính giáo. Cuộc gặp gỡ giữa hai triết gia Nguyễn Hiến Lê đồng tình với một số học giả đời Thanh ngờ là không có, bởi năm lí do: 1) Lão Tử không sinh trước Khổng Tử mà sinh sau vào thời Chiến Quốc; 2) Tư liệu mà Tư Mã Thiên dùng để viết hai đoạn Lão Tử khuyên Không Tử là không đáng tin vì rút trong Ngoại thiện, Tạp thiên của bộ Trang Tử; 3) Nếu Lão Tử hồi ấy đã nổi danh đến mức Không Tử vốn rất nổi tiếng phải tìm đến hỏi về việc lễ thì tại sao các sách thời Chiến Quốc lại không thấy nhắc đến Lão Tử. 4) Khổng Tử qua Chu nghiên cứu về lễ chưa chắc đã có vì theo niên biểu của Khổng Tử không có sự kiện này. 5) Lão Tử phản đối lễ trong khi Không Tử chủ trương phục lễ, lẽ nào Không Tử lại đi hỏi Lão Tử về lễ.

Lão Tử là người thế nào? Trên hai ngàn năm trăm năm nay câu hỏi về cuộc đời và sự nghiệp của tác giả Đạo Đức Kinh vẫn chưa ai viết rõ hơn Sử ký Tư Mã Thiên. Người đời sau vẫn gọi ông là Thầy Giáo Già dạy Đạo Đức Kinh (Lão Tử – Laotzu – the teaching of the Tao Te Chinh) theo thói quen ngàn xưa với khái lược ông sinh ở nước Sở cuối thời Xuân Thu (722-481 trước Tây lịch) đầu thời Chiến Quốc (453 – 221 trước Tây lịch), cuối thời đại đồ đồng, đầu thời đại đồ sắt. Đây là giai đoạn chiến tranh khủng khiếp giữa nhiều nước cổ đại Trung Hoa kéo dài suốt trên 500 năm. Đạo Đức Kinh là kiệt tác trên 5000 chữ của Lão Tử khuyên sống với thiên nhiên, chất phác, nhân từ, tiết kiệm, khiêm nhu , vô vi và bất tranh. Theo sự thống kê của những học giả đương đại Trung Quốc thì số sách của người đời sau viêt về Lão Tử có số chữ nhiều gấp ba triệu lần tác phẩm của chính Lão Tử để lại.

Giáo sư Vũ Thế Ngọc (Lão Tử Đạo Đức Kính Hán Việt Anh, Nhà Xuất bản Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh năm 2011) cho biết: Ở Việt Nam trong thời gian qua chúng ta cũng đã có 4,5 bản dịch Việt ngữ về Đạo Đức Kinh. Tuy nhiên phần lớn độc giả không đọc thẳng vào chính văn mà chỉ đọc lời bàn mênh mông huyền bí của các dịch giả. Có lẽ vì thế nhiều người thường có một thái độ sai lầm về Đạo Đức Kinh . Có người còn là sách của các ông đạo lỡ thời hay của bọn làm nghề bói toán nhảm nhí mà không thấu hiểu giá trị đích thực của tác phẩm cổ điển đặc biệt quan trọng này trong lịch sử văn hoá nhân loại. Đạo Đức Kinh từ cả ngàn năm nay đã có nhiều văn bản khác nhau. Tuyệt đại các nhà chú giải Đạo Đức Kinh thường đều dựa theo văn bản có kèm lời chú giải của Vương Bật (226-249). Tuy nhiên đó là bản chép của nhiều thế kỷ sau… Cuối năm 1973 người ta tìm ra ngôi mộ cổ của viên thái thú Trường Sa đời nhà Hán ở thôn Mã Vương Đôi , Hà Nam được chôn vào ngày 4 tháng 4 năm 168 trước Tây lịch. Ngôi mộ cổ còn giữ gần như nguyên trạng 51 tài liệu cổ vô cùng quý giá viết trên lụa và thẻ tre, trong đó có hai bộ Đạo Đức Kinh. Văn bản mà chúng ta bàn luận dưới đây là theo bản dịch Hán Việt Anh của Vũ Thế Ngọc dựa trên bộ Đạo Đức Kính ở Mã Vương Đôi đi thẳng vào chính văn, phần bình dịch dành cho người đọc.

Ngoài ra, chúng tôi có tham khảo các bản dịch của Ngô Tất Tố, Thu Giang Nguyễn Duy Cần, và bản khảo luận bình dịch của Nhân tử Nguyễn Văn Thọ với 81 chương có tại đây.

Đạo Đức Kinh là kho báu trí tuệ của bậc hiền triết Tác phẩm được gọi tên Đạo Đức Kinh và được chia làm 81 chương là theo thói quen ước lệ xưa nay. Bản văn Mã Vương Đôi hoàn toàn không đề tên tựa sách hay phân làm chương hồi. Tư tưởng Đạo Đức Kimh đơn giản nhưng cực kỳ sâu sắc, vi diệu. Ví dụ như câu: “Ta nắm lấy ba phép báu: thứ nhất là nhân từ, thứ nhì là tiết kiệm, thứ ba là khiêm nhu, không tranh đoạt người. Ta biết nhân từ thì được dũng cảm; biết tiết kiệm thì được rộng rãi; biết khiêm nhu không tranh đoạt người thì được tôn vinh.” Chúng ta hãy chậm rãi đọc kỹ bốn chữ “biết đúng, biết đủ” (tri túc, tri chỉ) chắt lọc và chứa đựng toàn bộ tinh hoa của phương pháp học tập cũ và mới.

Vương Tuệ Mẫn mở đầu tập sách Anh hùng luận (Nhà Xuất bản Hội Nhà Văn và Công ty Văn hoá Đông A năm 2010) đã viết “Lão Tử túi khôn của nhân loại” dẫn lời bình của Rene Beritrand “Ông chỉ viết có một quyển rất vắn tắt: ĐẠO ĐỨC KINH. Vài dòng chữ hợp thành quyển sách ấy chứa đựng tất cả sự khôn ngoan trên quả đất này” và lời bình của E.V. Zenker: “Lão Tử đâu phải chỉ sống cho nước Trung Hoa và thời đại của ông mà thôi; ông là một trong những bậc Thầy thuần tuý nhất và sâu sắc nhất của nhân loại ”.

Xem phần 1: Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Đạo Học
Còn tiếp

Trở về trang chính

CÂY LƯƠNG THỰC; FOOD CROPS
Dạy và học ĐHNLHCM
Dạy và học BlogtiengViet
Gia đình nông nghiệp
NGỌC PHƯƠNG NAM, DẠY VÀ HỌC

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s